Sosyal hayat, zannedildiği kadar akışına bırakılmış bir oyun değildir. Hepimiz farkında olmadan bir satranç tahtasının üzerindeyiz. Birimiz piyon, birimiz at, birimiz vezir rolünde; ama en önemlisi hepimizin koruması gereken bir şahı var: itibarımız, değerlerimiz, onurumuz. İşte bu yüzden insan ilişkilerinde, iş dünyasında, hatta aile içinde bile görünmez stratejiler devrededir. Bu stratejiler üç temel ilkeye dayanır: Savunma, Saldırı ve Denge. Gelin şimdi bu üç stratejiyi, hayatın içinden keskin örneklerle, aklın süzgecinden ve kalbin terazisinden geçirerek derinlemesine inceleyelim.
Savunma Stratejisi:
“Kendini Koruyamayan, Kendisini Kaybeder.”
Savunma, sanıldığının aksine pasiflik değildir. Savunma, köşeye çekilmek değil; kendini kaybetmeden ayakta kalma sanatıdır.Bir insanın en güçlü savunması, aslında onun sınırlarıdır. Sınırını çizemeyen, başkasının alanında kaybolur. Kimi zaman “Hayır!” diyebilmek, onlarca tartışmadan daha büyük bir stratejik zaferdir.
• Savunma yöntemleri:
Sessizliği kalkan yapmak: Bazı anlar vardır ki cevap vermek zayıflıktır, susmak ise güç.
Soğukkanlılık: Rakibin öfkesine aynı öfkeyle cevap vermek, onun oyununa düşmektir.
Delile dayalı duruş: İftiraya karşı en keskin kılıç, gerçeğin belgeleridir.
• Gerçek hayat örneği: İş yerinde bir arkadaşınız, sizi haksız yere yönetime şikâyet eder. Savunma stratejisi burada bağırıp çağırmak değil; sakinlikle, belgeler ve şahitlerle gerçeği ortaya koymaktır. O kişi öfkesini tüketirken, siz gerçeğinizle ayakta kalırsınız.
“Savunma, gerçeğin sessiz çığlığıdır; nitelikli savunma; görünmez ama yıkılamaz.”
Saldırı Stratejisi:
“Korkak adım atmaz, cesur yol açar.”
Saldırı, kaba kuvvet değil; zamanında alınmış cesur bir inisiyatiftir. Hayatta bazı anlar vardır ki, geri çekilmek yenilgidir. Tam tersine öne çıkıp sözünü söylemek, varlığını göstermek gerekir. Sosyal ilişkilerde saldırı, çoğu zaman doğru yerde atılan tek bir adım, doğru anda söylenen tek bir cümledir. Saldırı, kalpleri kırmak değil; dengeleri değiştirmektir.
• Saldırı yöntemleri:
Fırsatı yakalamak: Karar vermek için sonsuz beklemek, zaferi düşmana armağan etmektir.
Oyun kurucu olmak: Olaylara tepki veren değil, olayları başlatan taraf olmak.
Psikolojik üstünlük: Karşındakinin boşluğunu görüp stratejik hamleyi oraya yapmak.
• Gerçek hayat örneği: Bir toplantıda sürekli susturulan genç bir çalışan düşünün. Bir gün, sakin ama kararlı bir sesle,
“Söz hakkımı kullanmak istiyorum, çünkü bu kurum için benim de fikirlerim değerli,”
der. İşte bu, saldırıdır. Ne kaba ne kırıcı; ama oyunu değiştiren bir hamle.
“Saldırı, kılıcı havaya savurmak değil; tek bir hamlede oyunu kendi lehine çevirebilmektir.”
Denge Stratejisi:
“Teraziyi Tutan, Hayatı da Tutar.”
Denge, hem bireysel yaşamın hem de toplumsal ilişkilerin en büyük sınavıdır. Çünkü hayat, sürekli savunmada kalamayacağınız, sürekli de saldırıda duramayacağınız bir süreçtir. Bazen geri çekilmek gerekir, bazen ileri atılmak. Asıl ustalık, bu iki uç arasında doğru dengeyi kurabilmektir. Denge, yalnızca bireysel yaşamda değil, devletlerin, şirketlerin ve ailelerin de en kritik stratejisidir. Devletler sürekli savunmada kalırsa esir düşer, sürekli saldırırsa tükenir. İnsan da böyledir.
• Denge yöntemleri:
Zamanlama: Ne zaman susulacağını, ne zaman konuşulacağını bilmek.
Esneklik: Katı olmak kırılmaya yol açar, esneklik ise dayanıklılık getirir.
Akıl-duygu dengesi: Salt akılla yürümek robotlaştırır, salt duyguyla yürümek felakete sürükler.
• Gerçek hayat örneği: Bir evlilikte, eşlerden biri sürekli savunmada, diğeri sürekli saldırıda olursa o yuva çatırdar. Ama biri gerektiğinde geri çekilip, diğerinin de gerektiğinde öne çıktığı bir uyum varsa; işte o evlilik denge stratejisiyle ayakta kalır.
“Denge, fırtınanın ortasında bile gemiyi batırmayan pusuladır.”
Üç Stratejinin Bütünlüğü: Hayatın Satranç Tahtası
Hayatta tek başına savunma sizi pasifleştirir, tek başına saldırı sizi yalnızlaştırır. Ama dengeyi kuran, hem korur hem kazanır.
• Savunmayı bilmeyen, saldırıyı doğru yapamaz.
• Saldırıyı bilmeyen, savunmasını daima korkuyla yapar.
• Dengeyi bilmeyen, her iki stratejiyi de yarım bırakır.
Tıpkı satranç gibi; şahınızı korumadan hamle yapamazsınız, ama sadece şahı korumak da oyunu kazandırmaz.
Stratejinin İnsanlık Sanatı
Gelin kabul edelim; hayatın her anı bir savaştır. Ama bu savaşın silahları ne tüfektir, ne kılıç. Bu savaşta en güçlü silah, zihin stratejisidir. Savunmayı doğru yapan onurunu korur, saldırıyı doğru yapan geleceğini kazanır, dengeyi doğru yapan ise ömür boyu saygı görür.
Unutmayalım:
• Savunma, kaybetmeme sanatıdır.
• Saldırı, kazanma cesaretidir.
• Denge, hem koruma hem kazanma ustalığıdır.
“Hayat da en büyük zafer, savunma ile saldırı arasında kurulan dengede saklıdır. Çünkü kılıcı eline alan güçlüdür, ama kılıcın yanında kalkanı da taşıyanın zaferide gücüde daha kalıcı olur.”
Gürkan Karaçam
#hayat #strateji
Gürkan KARAÇAM 