Güç Bazen Susarak mı Birikir?
Modern çağın en büyük yanılgılarından biri şudur: Hızlı ve hemen konuşanı güçlü sanmak. Oysa devlet aklı gürültüyle değil, zamanla çalışır. Çünkü gerçek güç çoğu zaman yüksek sesle yapılan açıklamalarda değil, doğru anı bekleyebilecek kadar soğukkanlı olabilmektedir.
Bir devlet her gelişmeye aynı gün cevap veriyorsa bu çoğu zaman güç değil, aceleciliktir ve strateji acele gelmez. Strateji bekler ve bazen en güçlü hamle, hemen hamle yapmamaktır.
Türkiye’nin son yıllarda birçok bölgesel meselede izlediği dikkatli tutum da tam olarak bu yüzden yanlış okunuyor. Ankara bazen görüyor ama konuşmuyor, biliyor ama ilan etmiyor, not ediyor ama hemen tepki vermiyor.
Bu bir zayıflık değildir. Bu devlet aklının çalışma biçimidir çünkü büyük devletler her bildiğini söylemez. Söyleyecekleri için doğru zamanı beklerler.
Tarih Susarak Güç Biriktiren Devletlerle Dolu
Strateji tarihine bakıldığında büyük kırılmaların çoğunun gürültüyle değil, sabırla hazırlandığı görülür.
Roma İmparatorluğu: Sabırla Kurulan Hegemonya
Roma Cumhuriyeti Akdeniz’de yükselirken rakiplerini bir anda yok etmeye çalışmadı. Roma’nın stratejisi çoğu zaman doğrudan saldırmak değil, rakiplerini zaman içinde yalnızlaştırmak oldu. Kartaca ile yapılan Pön savaşları bile yalnız askeri güçle değil, uzun bir diplomasi ve sabır süreciyle kazanıldı. Anlayacağınız Roma’nın asıl gücü ordusundan önce stratejik sabrındaydı.
Osmanlı İmparatorluğu: Bekleyerek Genişleyen Devlet
Osmanlı Devleti yükselme döneminde her fırsatta saldıran bir güç değildi. Osmanlı çoğu zaman rakiplerini izler, güç dengelerini hesaplar ve doğru anı beklerdi.
Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethetmeden önce yıllarca hazırlık yaptı. Kaleler inşa edildi, diplomasi yürütüldü, askeri kapasite güçlendirildi. Fetih 53 gün sürdü ama o günün arkasında yılların sessiz hazırlığı vardı.
İngiltere: Denge Stratejisinin Görece Ustası
19. yüzyılda Britanya İmparatorluğu dünya siyasetinde merkezi bir güçtü. Ancak Londra’nın en önemli stratejik refleksi sürekli tehdit savurmak değildi.
İngiltere çoğu zaman Avrupa’daki güç dengelerini dikkatle izledi ve rakiplerinin birbirini dengelemesine izin verdi ve bu strateji literatürde “denge politikası” olarak bilinir. Yani Londra bağırmadı ama dengeleri iyi yönetti.
Japonya: Sabırla Kurulan Modernleşme
1868’de başlayan Meiji Restorasyonu Japonya’nın dünya tarihindeki en dikkat çekici stratejik dönüşümlerinden biridir.
Japon liderler Batı’yla doğrudan çatışmak yerine önce kendi devletlerini güçlendirmeyi seçti. Sanayi kuruldu, eğitim sistemi değiştirildi, modern ordu oluşturuldu. Yıllarca süren bu sessiz dönüşümün ardından Japonya kısa süre içinde büyük bir bölgesel güç haline geldi.
Çin: “Gücünü Sakla, Zamanını Bekle”
20. yüzyılın sonunda Çin lideri Deng Xiaoping dünyaya çok önemli bir stratejik ilke gösterdi: “Gücünü sakla, zamanını bekle.”
Çin yıllarca küresel siyasette büyük krizler yaratmak yerine ekonomisini büyütmeye odaklandı. Bugün Çin’in küresel güç olarak yükselmesi büyük ölçüde bu sabırlı stratejinin sonucudur.
Amerika Birleşik Devletleri: Soğuk Savaşın Uzun Sabrı
II. Dünya Savaşı’ndan sonra ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki mücadele de doğrudan savaş şeklinde değil, uzun bir stratejik bekleyiş şeklinde yürütüldü.
Washington Sovyet sisteminin ekonomik ve siyasi baskı altında zamanla çözüleceğini hesapladı. Bu stratejiye “containment – çevreleme stratejisi” adı verildi.
Sonuçta Sovyetler Birliği bir tank savaşında değil, uzun bir stratejik süreç sonunda çöktü.
Strateji Nedir?
Strateji çoğu zaman yanlış anlaşılır. Strateji yalnızca plan yapmak değildir. Strateji; hangi hamlenin bugün yapılacağını, hangi hamlenin yıllarca bekleyeceğini, hangi bilginin açıklanacağını, hangi bilginin saklanacağını bilmektir.
Bu yüzden gerçek strateji çoğu zaman dışarıdan bakıldığında pasiflik gibi görünür. Oysa içeride çok daha farklı bir süreç işler. ZAMANI YÖNETEBİLMEK.
Türkiye’nin Sessizliği Ne Anlama Geliyor?
Türkiye’nin son yıllarda birçok başlıkta izlediği dikkatli politika da bu stratejik mantığın bir parçası olarak okunabilir. Devletler bazen tehditleri not eder. Bazen sabırla izler. Bazen bekler çünkü bazı hesaplar günlerle ya da ayarlarla değil, yıllarla yapılır ve STRATEJİK AKIL kısa vadeli alkışlarla değil, uzun vadeli sonuçlarla ölçülür.
Son Soru
Bugünün dünyasında sizce en büyük güç nedir? Daha fazla silah mı? Daha sert açıklamalar mı? Daha yüksek ses mi? Yoksa doğru zamanı bekleyebilecek kadar sabırlı bir devlet aklı mı?
Belki de mesele tam olarak budur çünkü bazen devletler bağırarak değil, susarak büyür ve tarih çoğu zaman en büyük hamlelerin sessizlik içinde hazırlandığını çok sonra fark ederek kayda geçer.
Gürkan KARAÇAM 
Yorum bırakın