İran Savaşı Devam Ederken Çin Neden Tayvan’a Saldırmıyor? Yoksa Asıl Saldırı Zaten Başladı mı?

Bir görece süper güç ne zaman test edilir: Savaş başladığında mı, yoksa aynı anda iki krize zorlandığında mı?

Ben bu soruya klasik cevapları yeterli bulmuyorum çünkü artık savaş dediğimiz şey, yeni cephelerin açıldığı değil, eş zamanlı baskıların kurulduğu bir düzleme evrildi ve bu bağlamda İran’da süren savaş, yalnızca bir bölgesel kriz değil; aynı anda Pasifik’te yükselen tansiyonla birlikte okunması gereken bir küresel stres testidir ve bu testin merkezinde tek bir soru var: ABD aynı anda kaç krizi yönetebilir?

Çin gerçekten bekliyor mu, yoksa bekliyormuş gibi yaparak daha büyük bir hamle mi kuruyor?

Bugün zeki birçok analist aynı soruyu soruyor: “Çin neden Tayvan’a saldırmıyor?” Ben ise soruyu tersinden kuruyorum: Saldırmadan daha büyük bir etki üretmek mümkünken, neden saldırmak zorunda olsun? Ve neden mi bu soru; çünkü modern güç projeksiyonu artık işgalle değil, belirsizlik üretme kapasitesiyle ölçülüyor. Çin şunu çok iyi biliyor: Bir füze fırlatmak, bir savaşı başlatır ama bir ihtimali sürekli canlı tutmak, bütün sistemi kilitler.

İran savaşı bir cephe mi, yoksa Pasifik’te kurulacak oyunun ön hazırlığı mı?

İran’da yaşananlar sadece İran ile sınırlı değil ve bunu ilgili herkes biliyor fakat çok az analist bu savaşın, ABD’nin reflekslerini, hızını ve eş zamanlı kriz yönetme kapasitesini ölçen bir deneme sahası olduğunu görebiliyor ve Çin bu sahayı sadece izlemiyor, bu sahadan sürekli veri topluyor çünkü her kriz, bir diğerinin provasıdır ve her tepki, gelecekteki bir hamlenin referansıdır. Bu yüzden İran savaşı uzadıkça, Tayvan ihtimali zayıflamıyor daha stratejik hâle geliyor.

Gerçek savaş nerede başlar: Toprakta mı, yoksa zihinlerde mi?

Bugün Tayvan çevresinde gördüğümüz şey, klasik anlamda bir askeri hazırlık değil. Bu, bir algı kuşatmasıdır ve Çin Tayvan’ı çevrelemiyor sadece aynı anda şu fikri dünyaya kabul ettirmeye çalışıyor: “İstediğim zaman yapabilirim.” Ve bu fikir kabul gördüğü anda, savaşın yarısı zaten kazanılmış olacaktır çünkü savaş, önce gerçekliği değil; gerçekliğin nasıl algılandığını değiştirir.

ABD neden zorlanıyor: Güç kaybettiği için mi, yoksa aynı anda çok fazla ihtimali yönetmek zorunda kaldığı için mi?

Bugün ABD’nin karşı karşıya olduğu şey bir cephe değil, eş zamanlı baskı alanlarıdır. Orta Doğu’da İran, Pasifik’te Çin ve Arka planda Rusya ve bu tablo bir savaş haritası değil aslında bir dayanıklılık sınavıdır ve bu sınavın en zor tarafı ise her yere yetişmek zorunda olanın hiçbir yerde tam güçlü olamayacak olmasıdır. Asıl soru şu değil mi: Çin Tayvan’a ne zaman saldıracak değil, dünya bu ihtimali ne zaman gerçek kabul edecek?

Benim için kritik eşik burası çünkü bir olay gerçekleştiğinde değil, gerçekleşeceğine herkes inandığında sistem değişir. Piyasalar, ittifaklar, stratejiler… hepsi bu algıya göre yeniden şekillenir yani Çin’in asıl gücü, Tayvan’a girme kapasitesi değil; dünyayı buna ikna edebilme yeteneğidir. Dolayısıyla bu bir savaş değil, bu bir eş zamanlı kırılma mimarisidir ve bugün İran’da patlayan her füze, Pasifik’te sessizce büyüyen bir ihtimali besliyor ve biz hâlâ şu soruya takılı kalıyoruz: “Çin saldıracak mı?” Oysa asıl soru şu: Zaten saldırmadan kazandığı bir oyunda, neden risk alsın? Ve yeni dünya düzeninde güç, toprak kazanmakla değil; zihinleri yönlendirebildiğin ölçüde büyür.Sonuçta diyeceğim o ki; yeni çağın savaşları, kurşunla değil; aynı anda birden fazla gerçeği mümkün kılabilen zihinlerle kazanılır.