Sevgili okuyucu, şimdi seni Afrika’nın kalbine, Nijerya’ya götürüyorum. Yüzölçümüyle değil ama nüfusuyla, yeraltı zenginlikleriyle ve jeostratejik konumuyla kıtanın en ağır taşı olan ülkesine... Çünkü Afrika haritasında kimi ülkeler vardır, bakınca sadece sınır görürsün; ama perdeyi araladığında satranç tahtasının merkezindeki şahı fark edersin. İşte Nijerya tam da bu şahın kendisidir.
Nijerya’nın Özellikleri: Kara Kıtanın Devi
• Nüfus Gücü: Yaklaşık 220 milyonu aşan nüfusuyla Afrika’nın en kalabalık ülkesi, aynı zamanda genç ve dinamik bir demografiye sahip. Bu nüfus hem büyük bir iş gücü hem de siyasi etki anlamına geliyor.
• Enerji Kaynakları: Nijerya, Afrika’nın en büyük petrol üreticisi, aynı zamanda doğalgaz rezervlerinde de devasa potansiyele sahip.
“Petrol, sadece bir enerji değil; uluslararası diplomaside en güçlü şantaj aracıdır.” Nijerya bu şantajın merkezindedir.
• Konum: Batı Afrika’nın Atlantik kıyısında, ticaret yollarının kavşağında. Hem Atlantik’e açılım hem de Afrika içlerine giriş kapısı.
• Ekonomi: Afrika’nın en büyük ekonomilerinden biri.
“Afrika’da kim Nijerya’yı kazanırsa, kıtanın yarısını kazanır.”
Küresel Güçlerin Dikkatini Neden Çekiyor?
Nijerya, yalnızca petrolüyle değil, aynı zamanda enerji nakil hatları, terör örgütleri ve stratejik nüfusuyla küresel güçlerin iştahını kabartıyor.
• ABD için enerji güvenliği ve Çin’i dengeleme noktasıdır.
• Çin için yeni sömürgecilik projesi “Kuşak ve Yol” kapsamında hammadde ve pazar sahasıdır.
• Rusya için silah pazarı ve Batı’ya karşı nüfuz alanıdır.
• Avrupa için enerji bağımlılığını azaltacak bir çıkış kapısıdır.
• İsrail için hem Afrika’da nüfuz kazanmak hem de terörle mücadelede deney alanıdır.
“Dünya satranç tahtasında piyonlar çoktur ama enerji üreten ülkeler vezirdir. Nijerya ise hem vezir hem kale gibidir; kaybedersen oyunun dengesi aleyhine döner.”
Nijerya’daki Gizli Servisler ve Operasyonlar
Bugün Nijerya’da yalnızca Nijerya Gizli Servisi (DSS) çalışmıyor; adeta bir istihbarat pazarı var:
• CIA (ABD): Terörle mücadele kılıfıyla Boko Haram ve IŞİD bağlantılı grupları izliyor. Ancak perde arkasında petrol şirketlerinin çıkarlarını koruyor. CIA’nin sahadaki en güçlü yöntemi yerel STK’lar, eğitim bursları ve dijital gözetim teknolojileri.
• MI6 (İngiltere): Nijerya eski bir İngiliz sömürgesi. Dolayısıyla MI6, yerel elitler üzerinde etkili. Nijerya’daki İngiliz petrol şirketleri (Shell gibi) için koruyucu şemsiye rolünde. Yöntemi: finansal ağlar, medya kontrolü ve elitlere sızma.
• Mossad (İsrail): Nijerya güvenlik teşkilatına teknoloji desteği sağlıyor. Mossad, Nijerya’da daha çok terörle mücadele eğitimi, siber güvenlik ve gözetim sistemleri üzerinden etkin.
• DGSE (Fransa): Fransa, Batı Afrika’nın eski kolonyal efendisi. Nijerya’da etkisi sınırlı olsa da, Çad ve Kamerun üzerinden dolaylı nüfuz kuruyor. Yöntemi: bölgesel işbirlikleri.
• FSB/GRU (Rusya): Silah ticareti, güvenlik şirketleri ve enerji anlaşmalarıyla sahada. Yöntemi: askeri danışmanlık, Wagner tipi paralı askerler.
• Çin İstihbaratı (MSS): Altyapı yatırımları, kredi tuzakları ve dijital sistemler üzerinden nüfuz kuruyor. Nijerya’nın telekom altyapısında Huawei, istihbarat için en önemli araç.
Kısacası Nijerya’da istihbaratın her rengi mevcut. Herkes “terörle mücadele” diyerek geliyor ama aslında petrol kuyularının gölgesinde hesap görüyor.
Türkiye Nijerya’da Nasıl Güç Olabilir?
Türkiye’nin Afrika açılımı son yıllarda dikkat çekici boyutlara ulaştı. Ama Nijerya özelinde daha akılcı, çok katmanlı bir strateji gerekiyor:
1. Savunma Sanayii ile Giriş: İHA/SİHA teknolojileri Nijerya için hem terörle mücadelede hem sınır güvenliğinde devrim olur. Türkiye bu kapıyı güçlü şekilde aralayabilir.
2. Eğitim ve Kültürel Etki: Maarif Vakfı, Yunus Emre Enstitüsü gibi kurumlarla genç nesli etkilemek, geleceğin Nijerya elitlerini Türkiye’ye yakınlaştırmak.
3. Enerji İşbirliği: Nijerya’nın doğalgaz ve petrolünde Türkiye enerji şirketleriyle ortaklık kurabilir.
“Enerjide varsan, masada da varsın.”
4. İstihbarat Diplomasisi: MİT’in Nijerya DSS ile ortak çalışmaları, hem terörle mücadelede hem de bölgesel istihbarat paylaşımında Türkiye’yi sahaya taşır.
5. İnsani Diplomasi: AFAD ve TİKA üzerinden kalkınma projeleriyle halkın gönlünü kazanmak. Çünkü halkı kazanan, sahayı kazanır. Türkiye’nin en büyük avantajı, sömürgeci bir geçmişinin olmaması.
“Afrika’da el uzatan çok ama samimi dost azdır. Türkiye, dost olarak sahneye çıkarsa, çıkarcıların oyununu bozabilir.”
Nijerya Bir Sınavdır
Nijerya, küresel güçlerin bilek güreşi yaptığı bir arenadır. Burada sahte sloganlarla gelenler kaybolur, stratejik akıl ve samimiyetle gelenler kalır. Türkiye için Nijerya sadece bir ülke değil, Afrika’nın kalbine atılacak ilk güçlü imzadır.
“Jeopolitik, coğrafyanın kader olduğunu söyler; istihbarat ise kaderi yöneten görünmez eldir. Nijerya’da kim bu görünmez eli tutarsa, Afrika’nın geleceğini o yazacaktır.”
Gürkan Karaçam
#nijerya #türkiye
Gürkan KARAÇAM 
Yorum bırakın